ISO 19650 sửa đổi năm 2026: Từ BIM đến quản lý thông tin toàn vòng đời

Tóm tắt: ISO 19650 đang được sửa đổi theo hướng quản lý thông tin thống nhất trong toàn bộ vòng đời tài sản, thay vì chia tách rõ giữa triển khai dự án và vận hành. Dự thảo cũng nhấn mạnh “Information Management” thay cho cách hiểu BIM chủ yếu là mô hình 3D, đề xuất quy trình 9 bước và điều chỉnh một số thuật ngữ quen thuộc. Tuy nhiên, đây vẫn là Draft International Standard. Tính đến ngày 20/08/2026, Parts 1 và 2 còn phải thực hiện một vòng DIS ballot mới, vì vậy doanh nghiệp chưa nên thay đổi ngay hợp đồng và biểu mẫu đang áp dụng.

ISO 19650 đã trở thành một trong những nền tảng quan trọng cho quản lý thông tin trong ngành xây dựng. Bộ tiêu chuẩn này ảnh hưởng trực tiếp đến cách xác định yêu cầu thông tin, tổ chức Common Data Environment (CDE), lập kế hoạch sản xuất thông tin, kiểm soát mô hình và chuyển giao dữ liệu cho vận hành.

Hình minh họa: ISO 19650 đang chuyển trọng tâm từ mô hình BIM sang quản lý thông tin xuyên suốt vòng đời tài sản. Nguồn: BIMLearning.edu.vn.

Từ năm 2024, ISO bắt đầu quá trình sửa đổi Parts 1, 2 và 3 dựa trên kinh nghiệm triển khai quốc tế. Những đề xuất được công bố trong năm 2026 cho thấy thay đổi lần này không chỉ nằm ở thuật ngữ. Cấu trúc quản lý thông tin trong toàn bộ vòng đời tài sản đang được xem xét lại.

Bài viết thuộc nhóm kiến thức ISO 19650 & CDE của BIMLearning.edu.vn.

ISO 19650 đang được sửa đổi, chưa phải tiêu chuẩn mới đã ban hành

Điểm đầu tiên cần phân biệt là ISO 19650:2026 hiện chưa phải một phiên bản International Standard đã được ban hành chính thức. Các tài liệu đang được thảo luận mang ký hiệu ISO/DIS, nghĩa là Draft International Standard.

Trong tháng 3/2026, dự thảo Parts 1 và 2 được đưa ra lấy ý kiến và bỏ phiếu. Part 3 bước vào giai đoạn DIS sau đó. Trạng thái chính thức được ISO công bố đến ngày 20/08/2026 như sau:

Dự thảo	Trạng thái ngày 20/08/2026	Ý nghĩa thực tế
ISO/DIS 19650-1	Stage 40.93: quyết định thực hiện DIS ballot mới ngày 18/08/2026	Dự thảo đầu tiên chưa chuyển thẳng sang FDIS và còn phải được chỉnh sửa, lấy ý kiến lại.
ISO/DIS 19650-2	Stage 40.93: quyết định thực hiện DIS ballot mới ngày 18/08/2026	Cấu trúc và nội dung đề xuất vẫn có thể thay đổi trước khi ban hành.
ISO/DIS 19650-3	Stage 40.60: kết thúc bỏ phiếu ngày 06/08/2026	Dự thảo vẫn đang được phát triển và chờ kết quả xử lý sau bỏ phiếu.

Doanh nghiệp nên tiếp tục áp dụng ISO 19650-1:2018, ISO 19650-2:2018 và ISO 19650-3:2020 cho các dự án hiện hành, trừ khi hợp đồng hoặc yêu cầu của khách hàng quy định khác. Không nên gọi các đề xuất hiện nay là “ISO 19650:2026 đã ban hành”.

Vì sao ISO 19650 cần được sửa đổi?

ISO 19650 Parts 1 và 2 được công bố năm 2018, dựa trên kinh nghiệm phát triển tiêu chuẩn quản lý thông tin tại Vương quốc Anh và các bài học từ PAS 1192. Part 3 dành cho giai đoạn vận hành được công bố năm 2020.

Sau nhiều năm áp dụng tại các quốc gia và nhiều loại dự án, một số vấn đề cần được tiếp tục hoàn thiện:

• Giai đoạn triển khai dự án và vận hành tài sản thường được quản lý theo hai quy trình tách biệt.
• Thông tin phục vụ vận hành thường chỉ được xem xét khi dự án chuẩn bị bàn giao.
• ISO 19650 vẫn thường bị hiểu là tiêu chuẩn về mô hình BIM hoặc phần mềm BIM.
• Một số thuật ngữ khó dịch và khó tiếp cận với chủ đầu tư, đơn vị vận hành hoặc người không trực tiếp sử dụng phần mềm mô hình hóa.
• Các yêu cầu OIR, AIR, PIR và EIR có thể bị xây dựng thành nhiều bộ tài liệu trùng lặp, nhưng chưa liên kết rõ với quyết định kinh doanh cần hỗ trợ.

Quá trình sửa đổi nhằm phản ánh kinh nghiệm triển khai thực tế, tăng khả năng áp dụng quốc tế và kết nối ISO 19650 với các tiêu chuẩn liên quan như ISO 7817 về Level of Information Need và ISO 29481 về Information Delivery Manual.

“Từ BIM sang IM” có nghĩa là BIM bị thay thế?

Không. BIM vẫn tồn tại và mô hình thông tin vẫn là một loại information container quan trọng. Thay đổi nằm ở phạm vi quản lý.

BIM thường được thị trường liên hệ với Revit, mô hình 3D, clash detection hoặc phối hợp đa bộ môn. Trong khi đó, ISO 19650 quản lý phạm vi rộng hơn, bao gồm mô hình, bản vẽ, tài liệu, dữ liệu tài sản, lịch sử phê duyệt, revision, trạng thái thông tin và các trao đổi diễn ra trong CDE.

Việc tăng nhấn mạnh thuật ngữ Information Management giúp làm rõ ba điểm:

• Mục tiêu không phải tạo ra nhiều mô hình hơn, mà tạo đúng thông tin phục vụ đúng quyết định.
• Quản lý thông tin không kết thúc khi hoàn thành thiết kế hoặc bàn giao công trình.
• Chủ đầu tư, đơn vị quản lý tài sản và bộ phận vận hành là những bên tham gia trực tiếp vào quá trình xác định yêu cầu thông tin.

Vì vậy, cách diễn đạt phù hợp hơn là: BIM đang được đặt trong một hệ thống quản lý thông tin rộng hơn, thay vì BIM bị loại bỏ hoặc thay thế.

Một quy trình quản lý thông tin cho toàn bộ vòng đời tài sản

Cấu trúc hiện hành phân biệt tương đối rõ:

• ISO 19650-2 quản lý thông tin trong delivery phase.
• ISO 19650-3 quản lý thông tin trong operational phase.

Hướng sửa đổi đề xuất một quy trình thống nhất cho toàn bộ vòng đời tài sản. Trong cách tiếp cận này, một dự án được xem là một lần can thiệp vào tài sản, chẳng hạn xây mới, cải tạo, mở rộng, sửa chữa hoặc thay thế hệ thống.

Điều đó làm thay đổi cách nhìn về PIM và AIM:

• Project Information Model (PIM) không phải đích đến cuối cùng, mà là tập hợp thông tin được tạo lập và kiểm soát trong một lần can thiệp.
• Asset Information Model (AIM) là nguồn thông tin dài hạn, được cập nhật khi tài sản thay đổi và tiếp tục phục vụ vận hành.

Giá trị của cách tiếp cận này nằm ở tính liên tục. Thông tin thiết kế và thi công cần được tạo theo nhu cầu khai thác, thay vì đến giai đoạn handover mới tìm cách tổng hợp dữ liệu vận hành.

Quy trình 9 bước đang được đề xuất

Các tài liệu trình bày trong webinar BSI/nima và những bản phân tích ngành cho biết hai quy trình 8 bước hiện tại đang được đề xuất hợp nhất thành một quy trình 9 bước. Mục tiêu là tạo một chuỗi quản lý thống nhất giữa yêu cầu, appointment, sản xuất, kiểm tra, chấp nhận và duy trì thông tin.

Điểm quan trọng không nằm ở việc ghi nhớ số bước, mà ở các nguyên tắc tổ chức mới:

• Phân biệt rõ hoạt động information management và information production.
• Làm rõ các điểm kiểm soát và chấp nhận thông tin.
• Tăng trách nhiệm của Appointing Party trong việc xác định nhu cầu và kiểm tra kết quả.
• Đưa nhu cầu của đơn vị vận hành vào quá trình ngay từ đầu.
• Duy trì thông tin qua nhiều dự án và nhiều sự kiện thay đổi của tài sản.

Do Parts 1 và 2 sẽ phải trải qua DIS ballot mới, tên bước và chi tiết quy trình vẫn có thể được điều chỉnh. Doanh nghiệp chưa nên sửa process map hiện hành chỉ dựa trên các slide hoặc bài tóm tắt được công bố đầu năm 2026.

Phân biệt Information Management và Information Production

Đây là một thay đổi có ý nghĩa thực tế đối với việc phân công trách nhiệm trong dự án.

• Information Management bao gồm xác định yêu cầu, xây dựng phương pháp quản trị, điều phối, kiểm tra quy trình, kiểm soát trạng thái và hỗ trợ chấp nhận thông tin.
• Information Production bao gồm việc trực tiếp tạo mô hình, bản vẽ, báo cáo, schedule, dữ liệu tài sản và các information container khác.

Một BIM Manager hoặc Information Manager không nhất thiết phải trực tiếp tạo hoặc kiểm tra từng đối tượng trong mô hình. Vai trò của họ là thiết lập và duy trì hệ thống để các production team tạo đúng thông tin, đúng thời điểm và đáp ứng yêu cầu đã thống nhất.

Ngược lại, việc có một BIM Manager không làm giảm trách nhiệm của discipline lead, engineer, coordinator và modeler đối với chất lượng thông tin do nhóm mình sản xuất.

Các thuật ngữ nào có thể thay đổi?

Nhiều bài phân tích về dự thảo đã đề cập đến các tên gọi mới. Tuy nhiên, cần xem đây là thuật ngữ đề xuất, không phải danh sách đã được ISO chốt.

Thuật ngữ hiện hành	Thuật ngữ được đề xuất	Lưu ý
BIM Execution Plan (BEP)	Information Production Plan (IPP)	Được Nima nêu rõ trong phần tổng hợp webinar.
Exchange Information Requirements (EIR)	Information Production Requirements (IPR)	Xuất hiện trong các tài liệu tóm tắt dự thảo; tên cuối cùng còn phụ thuộc quá trình sửa đổi.
MIDP và TIDP	Information Production Schedule (IPS)	Đề xuất hợp nhất cấu trúc lập kế hoạch sản xuất thông tin.
Delivery Team	Information Production Team	Tên các party như Appointing Party và Appointed Party hiện không được đề xuất thay đổi trong phần trình bày của Nima.

Việc đổi tên nhằm mô tả đúng chức năng hơn. BEP không chỉ giải thích cách “thực hiện BIM”, mà xác định cách thông tin sẽ được sản xuất, kiểm tra và chuyển giao. Dù vậy, chỉ đổi tên tài liệu mà không thay đổi nội dung và trách nhiệm sẽ không tạo ra cải thiện thực tế.

Yêu cầu thông tin có thể được tổ chức lại

Trong nhiều tổ chức, OIR, AIR, PIR và EIR được lập như các bộ tài liệu riêng. Điều này giúp phân loại nhưng cũng có thể tạo ra nội dung trùng lặp hoặc mất liên kết với mục đích sử dụng thông tin.

Hướng sửa đổi được các tài liệu ngành mô tả là chuyển từ “các loại yêu cầu riêng biệt” sang “góc nhìn của các nhóm liên quan”. Một quy trình hợp lý có thể gồm:

1. Xác định quyết định hoặc mục tiêu cần thông tin hỗ trợ.
2. Thu thập nhu cầu từ chủ sở hữu, dự án, vận hành và các bên liên quan.
3. Tổng hợp và loại bỏ yêu cầu trùng lặp.
4. Lọc yêu cầu theo từng project và appointment.
5. Xác định Level of Information Need theo ISO 7817.
6. Chuyển các yêu cầu đã được phê duyệt thành kế hoạch sản xuất và kiểm tra thông tin.

Cách tiếp cận này hướng sự chú ý trở lại câu hỏi quan trọng: thông tin được yêu cầu để phục vụ quyết định nào? Nếu không xác định được mục đích, việc yêu cầu thêm parameter, COBie field hoặc mô hình chi tiết có thể làm tăng chi phí nhưng chưa chắc tạo thêm giá trị.

Vai trò dự kiến của Parts 1, 2 và 3

• Part 1 tiếp tục cung cấp khái niệm và nguyên tắc, với phạm vi nhấn mạnh toàn bộ vòng đời tài sản.
• Part 2 được định hướng thành quy trình quản lý thông tin thống nhất. Trang ISO hiện cho biết dự thảo này dự kiến thay thế cả ISO 19650-2:2018 và ISO 19650-3:2020.
• Part 3 được định hướng thành hướng dẫn triển khai quy trình quản lý thông tin theo các yêu cầu của Part 2.

Cấu trúc này nhằm giảm trùng lặp giữa delivery và operation. Tuy nhiên, mối quan hệ cuối cùng giữa Parts 2 và 3 chỉ có thể được xác nhận sau khi các bản dự thảo hoàn thành quy trình bỏ phiếu và được công bố chính thức.

Thay đổi này ảnh hưởng đến ai?

Nhóm	Tác động dự kiến
Chủ đầu tư và chủ sở hữu tài sản	Phải xác định mục đích sử dụng thông tin, yêu cầu vận hành và tiêu chí chấp nhận rõ hơn ngay từ đầu.
Đơn vị vận hành và FM	Cần tham gia sớm hơn, thay vì chỉ tiếp nhận mô hình và dữ liệu tại handover.
Tư vấn thiết kế và nhà thầu	Phải liên kết information production với yêu cầu đã được xác định, đồng thời kiểm soát khả năng chuyển tiếp từ PIM sang AIM.
BIM Manager và Information Manager	Cần cập nhật process map, RACI, template và competency framework khi phiên bản cuối được công bố.
Đơn vị đào tạo và chứng nhận	Giáo trình, tiêu chí đánh giá và lộ trình chứng nhận sẽ cần một giai đoạn chuyển đổi.

Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì ngay lúc này?

1. Tiếp tục dùng tiêu chuẩn và hợp đồng hiện hành

Không nên tự động đổi BEP thành IPP hoặc EIR thành IPR trong dự án đang thực hiện. Tên tài liệu, trách nhiệm và deliverable phải tuân theo hợp đồng đã ký và phiên bản tiêu chuẩn được viện dẫn.

2. Ghi rõ phiên bản tiêu chuẩn trong tài liệu

BEP, EIR, appointment và quy trình nội bộ nên ghi rõ đang áp dụng ISO 19650-1:2018, ISO 19650-2:2018 hoặc ISO 19650-3:2020. Chỉ ghi “theo ISO 19650” có thể gây nhầm lẫn khi phiên bản mới được ban hành.

3. Rà soát mối liên hệ giữa PIM và AIM

Kiểm tra xem dữ liệu được tạo trong dự án có thực sự phục vụ quản lý tài sản hay không. Cần làm rõ ai tiếp nhận AIM, hệ thống nào sẽ sử dụng dữ liệu, quy tắc cập nhật và trường thông tin nào thực sự cần thiết.

4. Tách rõ quản lý thông tin và sản xuất thông tin

RACI nên phân biệt người xác định yêu cầu, người quản lý quy trình, người sản xuất thông tin, người kiểm tra kỹ thuật và người chấp nhận deliverable. Không nên dồn toàn bộ trách nhiệm chất lượng vào BIM Manager.

5. Kiểm tra lại cách xây dựng yêu cầu thông tin

Mỗi yêu cầu cần liên kết với mục đích sử dụng, người chịu trách nhiệm, thời điểm bàn giao, phương pháp kiểm tra và Level of Information Need. Đây là việc có thể cải thiện ngay mà không cần chờ tiêu chuẩn mới.

6. Theo dõi vòng DIS ballot tiếp theo

Do Parts 1 và 2 phải thực hiện một vòng DIS ballot mới, các tổ chức nên theo dõi trang dự án chính thức của ISO hoặc cơ quan tiêu chuẩn quốc gia. Không nên cập nhật toàn bộ template dựa trên bản dự thảo tháng 3/2026.

Những cách hiểu cần tránh

• “BIM sắp bị thay thế”: không chính xác. BIM vẫn là một thành phần của quản lý thông tin.
• “Chỉ cần đổi BEP thành IPP”: thay đổi tên không giải quyết vấn đề nếu yêu cầu, trách nhiệm và quy trình kiểm tra vẫn chưa rõ.
• “ISO 19650:2026 đã có hiệu lực”: chưa đúng với trạng thái ISO công bố đến ngày 20/08/2026.
• “Doanh nghiệp phải sửa toàn bộ template ngay”: chưa cần thiết và có thể gây xung đột với hợp đồng hiện hành.
• “Information Management là trách nhiệm riêng của BIM team”: quản lý thông tin liên quan đến chủ đầu tư, quản lý dự án, discipline team, nhà thầu, vận hành và các bên phê duyệt.

Điều quan trọng hơn việc đổi thuật ngữ

Điểm đáng chú ý nhất trong hướng sửa đổi ISO 19650 không phải việc BEP có thể đổi thành IPP. Giá trị lớn hơn nằm ở ba thay đổi về tư duy:

1. Quản lý thông tin phải liên tục trong toàn bộ vòng đời tài sản.
2. Chủ đầu tư và đơn vị vận hành phải tham gia xác định yêu cầu sớm hơn.
3. Quản lý thông tin cần được phân biệt rõ với hoạt động trực tiếp sản xuất mô hình và tài liệu.

Nếu doanh nghiệp chỉ cập nhật tên biểu mẫu, thay đổi sẽ mang tính hình thức. Nếu doanh nghiệp sử dụng giai đoạn chuyển tiếp để rà soát yêu cầu thông tin, trách nhiệm, PIM–AIM và cơ chế chấp nhận deliverable, quá trình sửa đổi tiêu chuẩn có thể tạo ra cải thiện thực tế.

Câu hỏi thường gặp

ISO 19650:2026 đã được ban hành chưa?

Chưa. Tính đến ngày 20/08/2026, ISO/DIS 19650-1 và ISO/DIS 19650-2 đang ở Stage 40.93 và sẽ phải thực hiện DIS ballot mới. ISO/DIS 19650-3 đang ở Stage 40.60 sau khi kết thúc bỏ phiếu.

Doanh nghiệp có cần đổi BEP thành IPP ngay không?

Không. Dự án đang triển khai cần tuân theo hợp đồng và phiên bản tiêu chuẩn được viện dẫn. Việc thay đổi chỉ nên thực hiện sau khi tiêu chuẩn mới được ban hành và tổ chức đã đánh giá tác động.

BIM có bị loại khỏi ISO 19650 không?

Không nên hiểu như vậy. Hướng sửa đổi tăng nhấn mạnh Information Management để phản ánh phạm vi rộng hơn mô hình 3D, nhưng BIM và mô hình thông tin vẫn giữ vai trò quan trọng.

Điều gì doanh nghiệp có thể làm trước khi tiêu chuẩn mới được ban hành?

Doanh nghiệp có thể rà soát yêu cầu thông tin, vai trò và trách nhiệm, khả năng chuyển tiếp PIM–AIM, sự tham gia của đơn vị vận hành và cách xác định Level of Information Need. Các cải tiến này vẫn phù hợp với tiêu chuẩn hiện hành.

Nguồn tham khảo

• ISO/DIS 19650-1 – Concepts and principles
• ISO/DIS 19650-2 – Information management process
• ISO/DIS 19650-3 – Implementation of the information management process
• Nima – Proposed changes to ISO 19650 outlined in BSI/nima webinar
• BSI và Nima – Understanding the ISO 19650 Revision
• Plannerly – Understanding the ISO 19650 Update for 2026

Tại BIMLearning.edu.vn, chúng tôi tin rằng việc phổ cập kiến thức BIM và các xu hướng công nghệ liên quan không chỉ giúp các chuyên gia và doanh nghiệp xây dựng cập nhật thông tin mới nhất mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển toàn diện của ngành.

Bạn có ý kiến hay câu hỏi? Hãy để lại bình luận bên dưới và cùng trao đổi thêm về tương lai của ngành xây dựng Việt Nam! Bài viết được thực hiện bởi đội ngũ BIMLearning.edu.vn – Nơi cung cấp kiến thức và giải pháp BIM chuyên sâu cho ngành xây dựng.

Đánh giá nhanh: